Waarden

Raths heeft vastgesteld dat een groot deel van de problemen die kinderen thuis en op school hebben, het gevolg is van het ontbreken van waarden. Hij is van mening dat ieder individu binnen de bestaande mogelijkheden zijn eigen waardensysteem moet opbouwen. Hij noemt dit het proces van waardenvorming.
Ook Van der Ven is van mening dat leerlingen/studenten hun eigen waarden bewust moeten worden. Het is belangrijk leerlingen/studenten te laten zoeken naar waarden en waarden te laten ontdekken door het aan de oppervlakte brengen en het verhelderen van waarden. Het doel is dat de leerling/student voor zichzelf concrete waarden ontdekt omdat die waarden er in het concrete leven toe doen. De waarden geven de richting aan in hun werkelijke leven.
Bij Rokeach hebben wij gezien dat bij veranderingen in ons waardendenken onze keuzes anders worden. Die veranderingen in de keuzes ontstaan vanuit het herordenen van de waarden.

Een waarde is datgene wat een persoon in zijn leven belangrijk vindt. Waarden zijn te definiëren als elementen die aangeven wat iemand besloten heeft om van zijn leven te maken, wat iemand van beslissende betekenis acht voor zijn leven.
Een waarde is een langdurige en stabiele overtuiging die iemand kiest boven een andere overtuiging.
Intrinsieke waarden verwijzen vanuit het innerlijk naar een levensdoelstelling. Iets noemen wij pas een waarde wanneer het richting geeft aan ons leven, wanneer wij ernaar gaan handelen.
Waarden functioneren binnen een waardensysteem. Een waardensysteem is een stabiele organisatie van overtuigingen die volgens belangrijkheid geordend zijn. Ieder individu moet binnen de bestaande mogelijkheden een eigen waardensysteem, een betekenaarsketting, opbouwen. Nieuwe ervaringen brengen een verandering aan in het waardensysteem.
Omdat waarden rusten op ervaringen van mensen is niemand in staat om een definitieve en absolute beoordeling uit te spreken over andermans waarden. Een waarde is altijd verbonden met ervaringen.

Naast de voorgaande beschrijving van intrinsieke waarden kunnen wij ook op cognitief niveau over waarden spreken. Wij spreken dan niet over intrinsieke waarden, maar over een cognitief proces waarin waarden vanuit de feiten worden geanalyseerd. Hieruit blijkt dat op twee niveaus over waarden gesproken kan worden: als intrinsieke waarden die vanuit het onbewuste onze impulsen sturen en onze keuzes bepalen en daarnaast waarden die cognitief herleid worden uit een sociale context.